|
Dromesgo Somno |
Informacija |
| E segregacija na-j lashi ale inke ashel buhleardi
|
| Europako Forumo E Romengo thaj e Phirutnengo |
Strasbourg 18to Marto: La Europako Forumo e Romengo thaj e Pgirutnengo loshal anda e decizija so las e Europaki Kriss anda e Manushikane Chachimata ko 16to Marto 2010 savi arakhlas avri ke e Kroacija phagerdas la Europaki Konvencija pala e Manushikane Chachimata kana shutas e Romane chavoren ande segregime klase ande primarno shkola.
E aplikantura si 15 Roma anda Kroacija save arakhadile mashkar 1988to bersh thaj 1994to bersh thaj savore trajn ande Orehovica, Podturen thaj Trnovec ando Nordo le Kroacijako. O kazo pala o rovlearipe le aplikantongo si pala kodo ke von sas segregujme ande primarno shkola soske sas Roma. E aplikantura gele ke primarno shkola ande le gava Macinec thaj Podutren ke verver vrami mashkar e bersha 1996 thaj 2000. Von participisarde ande vi le duj numa Roma thaj hamime klasi anglal te muken e shkola kana sas 15e bershenge. E aplikantura rovlearde pes ke chidas pes lenge o chachimo ke edukacija thaj ke sas diskriminime.
E Kriss phendas ke o chachimo ke primarno edukacija si jekh civilno chachimo tela o Artikolo 2 anda o Protokolo Gin 1 (chachimo ke edukacija) thaj ke aplikil pes ande kado kazo. E segregacija le Romane chavorengi phagerel o Artikolo 14 (ashajmos la diskriminacijako) lindo khetane le Artikolosa 2 anda o Protokolo Gin 1 (o chachimo ke edukacija) thaj vi o Artikolo 6 §1 (chachimo ke jekh chachi kriss ande jekh rezonabilno vrama) soske but vrama nakhlas dzi kana reslas pes angla Konstitucionalno Kriss.
|
Az Európai Romák és Utazók Fórumának (Eupean Roma and Travellers Forum – ERTF) nyílt levele, amely az Európai Emberi Jogok Bírósága 2010. március 16-án hozott pozitív döntését üdvözli a horvátországi roma általános iskolások ügyében. Az 1988–1994 között születtett 15 gyermeket erőszakkal szegregált osztályokba kényszerítették és megtagadták az oktatáshoz való jogukat. Az ERTF úgy gondolja, létszükséglet, hogy állami vezetők felismerjék: a közös európai célok eléréshez a gyerekeknek együtt kell felnőni, megismerni és tisztelni egymást, együttműködni különböző hátterű körülmények mellett, valamint célzott oktatási eszközökkel felkészíteni őket, hogy a társadalom sikeres tagjaivá válhassanak. Az ERTF hangsúlyozza, hogy minden gyereknek joga van a diszkriminációmentes oktatásra, továbbá nem szabad folytatni a szeparáció és egyenlőtlenségek növelését. |
Kade, vi kana ko angluno dikhipe kadi kriss mezil ke anel neve thaj pozitivno pasura ande e chachi rig, trebul te na usharavel pes o realiteto savo si ande but Thema Membre ando Konsilo la Europako kade ke e segregacijake praktike ashile ande jekh forma vaj aver. Soske trebul te aven e Romane chavore separime katar lenge kolegura raklore? Soske e Romane chavore te aven bishalde ande ?specijalno shkole? vaj ande klase le chavorenge save si e sheresa nasfale (vi kana len na-j chi sosko sheresko nasfalipe)? Sose trebul e Romane chavore te aven segregujme ande le gadzikane feri Romege klase vaj shkoli? Soske?
O ERTF pakijal ke kadala phare puchimata trebul te aven puchle, specijalno soske ame chi das duma pala praktike so sas vaj so si ale, maj alarmanto, pala shaj avutne praktike.
Sar eksamplo, la Europako Forumo le Romengo thaj Phirutnengo nashti aver sar te sikavel peski bari briga pala o maj palutno propozalo so avilo katar o Slovakiako Premiero karing lesko guverno kash te keren jekh programo savesko cilo te avel te bishalen sar maj but sar shaj romane chavore ando internato (shkola kaj beshen e chavore intrego bersh) thaj gradualno te separin len katar lengo normalno trajosko felo.
Inke dzal bi te phenel pes ke e separacija le chavorengi katar lenge familije zurearel e segregacija thaj e ekskluzija savi, parpale, produkujl emocijalno thaj psihologichno azbajmo e Romane chavorenge, te aven maj cira peske-respekto thaj peske-pakiv thaj problemura ando buhlearipe lenge identitateako. Kade ke inke jekh var, o ERTF puchel SOSKE? La Europako Forumo e Romengo thaj e Phirutnengo mangel sar maj sig o Slovakisko Premiero te cirdel tele pesko propozalo.
Maj dur, o ERTF ingerel maj dur o eko katar sa e rekomandacije kerde katar maj but internacionalno organizacije anda e manushikane chachimata te ashaven e segregacija le romane chavorengi thaj te vazden pes inklusivno mesuri ande edukacija, akharindos sa e Themen Membre ando Konsilo la Europako ande save si segregacija te achaven o sistematichno bishalimos le Romane chavorengo ande le specijalno shkole thaj klasi, te ashaven e psihologichno testura save si sar jekh felo sar shaj te bishalen pes e chavore ande specijalno edukacija thaj te keren siguro ke si inklusivno edukacija sa e chavorenge.
O ERTF zurales pakijal ke si zurales vashno e sherutne le themenge te prindzaren ke amen si jekh khetano shinajmos ande Europa kaj amare chavore bareon khetane, dzanindos thaj respektindos jekh jekhes, khetanindos sa e verver backgrounds, thaj ke den pes e lashe edukacijake instrumentura kash te lasharen pes te resen so godi ande amaro societeto. Sa e chavoren si len o chachimo ke jekh edukacija bi diskriminacijako. Vi kana si te dzas maj dur pe jekh drom kaj e separacija bareol thaj o nabarabaripe adinko si, kado kam ciknearel amaro khetano potencijalo?, insistisardas o Raj Rudko Kawczynski, Prezidento le Europake Forumosko e Romengo thaj e Phirutnengo.
La Europako Forumo e Romengo thaj e Phirutnengo (ERTF) save si jekh partenerijato le Konsilosa la Europako thaj jekh specijalno statuso ande kadi institucija, si e maj bari thaj maj inklusivno Europaki Romengi thaj Phirutnengi organizacija. Anel khetane la Europake maj bare internacionalno Romane organizacije thaj maj but sar 1,500 nacionalno Romenge thaj Phirutnenge organizacije anda e maj but anda e thema membre anda o Konsilo la Europako.