Po drom	Paramicsa
E sapenqi loś

Sèsa thaj nas and-e nakhle vrème jekh but buxlo thagaripe opr-e phuv thaj jekh aver tel-e phuv. Katar-o thagaripe kaj sèsa opr-e phuv, avel sas jekh baro ratvalo ćiriklo, kalo sar e funedǐ, o thagar e ćiriklenqo so xan mas, o Garud sèsa lesqo anav, thaj xàl sas bi milaqo o naròdo e sapenqo.

Gadala sapa ni sèsa sar e sapa, kaj pinŴaras amen adǐves, von sèsa sar manuśa, nùmaj kaj sèsa ućhardi lenqi morthǐ lole nakraqe skamençar thaj beśen sas tel-e phuv. O Garud avel sas, hunavel sas lenqe khera tel-e phuv, sa ruminel sas lenqe thaj xal sas kas astarel sas.

Jekh dǐves e sapenqo thagar, o Vasuki meklǎs vòrba e Garudeça, te bićhavel lesqe sarko dǐves jekhe terne sapes paś-e len sar denipe, te xal les o ćiriklo, thaj te nìmaj ruminel lenqo fòro. Thaj gäja kerde, dǐves pal-o dǐves, Ŵikaj e viktimenqe kòkala kidisàjle thaj kerde jekh plain ući so dikhǒl sas dural, parni sar o iv kaj strafǎl, laćhi no darutnes mulikani.

Avilo o dǐves kana o terno Nagorro si te ovel vov viktìma e ćiriklesqi thaj pala lesθe avel lesqi dej, nùmaj vov phenel laqe: «Ma rov, dej!o gugli!e, avilo e bibaxtaqo dǐves, avilo, naj so te keras; tu te Ŵuves sasti vesti murre phralenqe aj phejenqe. Merel mo trùpo no maj Ŵuvel mo ogi paśa tumenθe». No naj dòsta jekhe diaqe adala vòrbe, kana dikhel pesqe ćhavesqo meripe, thaj paleś rovel sas e ćorri.

Jekh amal lingrel les Ŵi k-o barr paś-e len kaj si te avel o ratvalo ćiriklo thaj del les o lolo poxtan, kaj siklile e viktìme te pakǎrdǒn andre. Nadur nakhel sas e KanauŴesqo thagar, o Harśa, thaj sa aśunel so vakǎren o Nagorro, lesqi dej thaj o amal. Avel lesqe źal lenqe, vaś lenqe lel te dukhal lesqo ilo thaj avel paś-e dej. Voj dikǎrel tele pesqe jakha, ni pinŴarel e thagares, pakǎl kaj uć areslo o ćiriklo xalxano thaj, bi te vàzdel pe jakha, phenel lesqe: «Le man, xa man, ćirikle!a raje!a, o tu thagar e ćiriklenqo, xa man p-o than murre ćhavesqo!» No vov phenel laqe: «Na, naj sar te lav tut, ni sem o ćiriklo, me avilem paśa tuθe te mangav tuθar o poxtan, te lav me tě ćhavesqo than.» Roimaça phenel e dej kaj naj sar te Ŵal jekh manuś sar mas te xal les jekh ćiriklo, vi thagar sa e ćiriklenqo te ovel vov, Ŵikaj si phendino kaj avilo o dǐves te merel o ćhavo. ŵal e dej pesqe ćhaveça Ŵi k-e Kalǎqi khangeri te thalǎrel la o ćhavo: «Kali!e, tu amari dej savorrenqi, ker te biandivav palem thaj and-o avinde trajura savaxt te ovel man trùpo kerdo kaj te anav leça laćhipe savorrenqe». Pala godova vàŴe jekhvar ćumidel pesqe da thaj Ŵal te paślǒl p-o barr. No maj sìgo lesθar o Harśa lia o lolo poxtan thaj vov kòrkorro paślilo p-o barr lesqe thanesθe. Athòska avel o Garud, astarel les anda pesqe gira kaj ćhinen sar ćhura, dikhel lośaça kaj si thulǎrdo, thaj lingrel les Ŵi k-e plain kaj siklilo te xas pesqe viktimen.

O Nagorro irinel pes te lel o poxtan thaj naśti te arakhel les. Aśunel opre e ćiriklesqe bare phakha thaj vàzdel pe jakha, dikhel so lingrel tar e Harśas. Phenel: «O, tu kaj bi aśaqo kamlan te oves phral manqe, e bipinŴardune cigne sapesqe, maj feder desar phral, o tu, o dukhamno kaj xakǎres andra tǐre masa e averenqe dukha, kamlan te oves o vast, savo lestravel godolen, kaj tasavdǒn and-e derǎv e asvenqi aj e roimatenqi. Dian tǐro trùpo but kuć sarkaj ovel sas jekh sulum [kotor phus], nùmaj te ikales avere manusenqe ile andar-e bibaxt. Kon san tu? Katar aves tu? Kaj san tu akana?»

Dopaś o drom urǎndilo o ratvalo ćiriklo, kana perel e Harśasqe śeresθar e thagarutni ćepàni angl-e phure thagarnǎqe punre, lesqi dej, kaj lel te xal xoli but. Katar te perel angla laqe punrenθe laqe ćhavesqi sumnakuni ćepàni? Karing laθe avel o Nagorro thaj mothovel laqe sa so ondilo. E dej-thagarni pinŴarel pesqe ćhavesqo laćho ilo thaj savorre pakǎn kaj uć mulo. Kamen te dikǎren e ćepàni sar relìka. Nùmaj o Nagorro pakǎl so o ćiriklo si te dikhel e doś thaj śaj mekel e Harśas Ŵuvdo. Phenel lenqe thaj savorre Ŵan te ròden kaj si e ćiriklesqo kùjbo.

Ćaćimasθe o ćiriklo ćudal, kaj lesqi viktìma ni rovel, thaj p-o than te rovel, phenel lesqe gugle-krleça: «Xa tuqe, ćalǒ murre masença, pi tuqe, ćalǒ murre rateça!» Odolesθar bećal te xal dureder, ni Ŵanel so te kerel.

Maśkar vaxte aresen e avera paś lesθe thaj o Nagorro phenel e ćiriklesqe, ke lesqi viktìma naj sap lole-nakraqe skamenqo andar-o sundal kaj si tel-e phuv, vov si manuś, o thagar e KanauŴesqo. O Garud ćudal odolesqe kaj sol duj si urǎde and-e lole gada. O Nagorro sikavel pesqi duje-thavenqi ćhib sapani thaj pesqe skàme p-e morthǐ kaj te xosel o bihakǎripo. O Garud pućhlǎrel pes so xal athòska vov… Ŵi kaj naj sap… Pherdǒl lesqi godǐ kaj manuś si.

Sig hakǎrel so si o Harśa, kasqi patǐv si but bari anda sa o sundal thaj lel o ćiriklo te laŴal ke kerda but Ŵungalo bezex. Hakǎrel so gasavi barbària si te melǎrel but lesqo nav. Kamel te ćhuvel pes Ŵuvdo and-e jag te murdarel pes thaj te garuvel pesqo laŴavo.

O Harśa uśtel, no lesθar aćhile nùmaj ratvale kòkala ‒ nùmaj o muj thaj o jakha aćhile saste, thaj palem Ŵuvel. O Phakhalo‐Lav ni arakhel jag thaj mangel te tasavdǒl and-e derǎv, no o Harśa phenel lesqe so mulo naj te hakǎrel e bipatǐv, no vi g’ja naj te ovel xoslo lesqo bezex. Vov śaj Ŵal tar, o laŴavo śaj Ŵal tar no o bezex aćhel.

O ćiriklo telavel angla lesθe o śoro sar o siklǒvno angla jekh siklǎrno baro, angla jekh raśaj xarano, thaj pućhel lesθar so te kerel akana. O Harśa del les anglal so butivar jekhe cigne laćhimaça śaj te xoslǒn bare bezexa, sar misalaqe te vàzdel pesqi phakh Ŵi kaj te azbal opre o del, no nùmaj te xala sovli so and-o avindipe nìmaj xutrèla averenqo tràjo thaj maj kerèla nùmaj laćhipe.

O Garud phenel lesqe:

„Dav patǐv tǐre xarane lafonenqe aj kàndav len. Sèma korro thaj suto and-e lìndra e biŴanglimasqi. Ŵangavdan man, puterdan murre jakha thaj akanaθar uć naj te azbavav averenqo tràjo.

Savaxt te khelel baxtaça tumare Sapenqi bari famìlia, sa tumare sapa lole-nakraqe skamençar urǎvde, te lośaven and-e bari derǎv e trajosqi thaj tumare trùpura nivar te na pinŴaren e dar, te kidinǒn lośaça kaj te keren maśkar-e paja muruśoja bare sar so si e phuv kòrkorri. Tumare terne ćheja, odola but lungone kale balenqe save aresen lenqe Ŵi ka lenqi ćang, odola kaj lenqe bala pakǎren len sar e ratǎqo guglipe milaje, odola kaj lenqe kalǒrre ćhamǎ sikaven e maj ćaćutni harmònia e cipaqi, odola kaj lenqe sanikane phova keren maj xor o dikhipe lenqo, odola kaj lenqe jakhenqe duda si śelvar maj barvale desar e sumnakaja and-o Gauri-Śankar, odola kaj lenqe morthǎqi lokhi sung matarel o ogi maj feder desar e maj jale luludǎ amare plajenqe aj amare veśenqe anda jekh, sa odola terne ćheja tumare te na pinŴaren aba so si kana khinǒl o trùpo thaj savaxt te gilaben tǐre patǐvaqe, o Harśa, and-e santalenqe veśa thaj Ŵi k-e maj ćorre raśajenqe luva”.

O Harśa bićhalel palem e Nagorres pesqe daθe no vov ćudal sar ande pesqe palutne masenqe kotora e Harśasqe aven but zorale dukha. Ćaćes o Harśa merel thaj savorre kidinǒn lesqe śeresθe kaj te tromaven les: „Ma mer, Harśa, tuça si te merel o kamipe e averesqo, o ćaćipe si nùmaj suno bi tǐro thaj naśti uć o muj te liparel o guglipe e ilesqo te mulǎn. O sundal si te aćhel sar jekh akhor ćhućho. Sar te meres akanak, Ŵi kaj angla nabut sàna Ŵuvdo, madikh so nas opre tuθe maj but mas thaj rat desar akana?”

O Harśa del len athòska anglal: „Va, ćaćipe si tumen, no angla nabut vàŴe sèsa te kerav jekh laćhipe thaj akana kerdem les, murro trùpo śaj te bilǒl thaj te xoslǒl and-o meripe.”

O Garud phenel lesqe:

„Mukh man te akharav e devlenqe thagares kaj te mekel vov jekh trajosqo berśind p-e phuv kaj te Ŵuvdǒn e raikane sapa so xalem and-e nakhle berśa. Te na kamla vov te aśunel man, murre phakhençar si te ispidav tar sa e paja, sa e balvala, sa e ćaxraja, si te phagav me murre xoingeça o runŴ thaj e devlesqe jaga, si te phagav vi e merimasqi rovli. Me kòrkorro si te anav e trajosqo berśind”.

Vàzdel athòska vov pesqi phakh thaj azbal o del opre: jekh but thulo berśind lel te ćhordǒl p-e mule kòkala, bi te ovel niekh maruth and-o del. Sa e mule sapa uśten, sarkon arakhel pesqo trùpo, lenqe śore strafǎn andar-e loli nàkra, ćaren o berśind truśaça penqe duje-thavenqe ćhibençar thaj savorre kethane lośaven. O berśind azbal vi e Harśas, savo uśtel vi vov. E devli Kali dikhǒl athòska opral and-o del thaj phenel:

„Me kaj anav e dukh odolenqe so kerde dukh averenqe, me anav vi e raikane manuśesqe mìa var maj but laćhipe desar so kerda vov. Ake tu, thagar Harśa, Ŵuvdǎrdo e trajosqe berśindesθar, uśtilan no mangav te pherdǒl vàŴe maj feder tǐro ilo e trajosqe pajençar so aven e devlesθar, mangav te ovel opra tě ćhibǎθe e sumnakuni poś e lotusosqi thaj tǐro ogi te vazdinǒl sathane and-o sundal sar p-e devlikane lebedenqe phakha. Anda tuθe kerav e neve prathagares, Harśa, o prathagar e trine sundalenqo thaj lenqe xaranimasqo. Ake jekh sumnakuno dìsko anda tǐro vast, savo ovèla o simbòlo tǐre vorbaqo. Ake jekh parni vastini śtare dandenqi tuqe te uklǒs opre. Tǐre si te oven sa e barvalimàta, e patǐva thaj e lośa e sasundalesqe thaj palem tǐro maj baro mangin ovèla tǐre butkamle Avginale-Guglǎqo ilo. Phen manqe te kamlan aver laćhipe”.

O Harśa dia la anglal:

„So aver te mangav tuθar? Sa e sapa lośaven andar-o nevo tràjo, e dejenqe jakha naj te roven vekheder, kikiden and-e angali penqe ćhaven save irisàjle lenqe, e bipatǐvali vòrba lenqe thagaresqi uśtaven la and-i ćik o hiène thaj o śakàlǎ, e Garudesqo ogi avilo palem ande lesqo ilo thaj paruvdas les thaj me, o Harśa, dikhlem tut murre jakhençar, o devli!e Kali, murre forosqi devli, thaj manqe si godo jekh but bari loś. Palem si vàŴe vareso so mangàva tuθar: sa e manuśa, kaj keren laćhipe and-o tràjo, te na azbavel len aba e bibaxt, sa e ile te oven bi xolinaqo, bi bokhaqo vaś gado so theren avera thaj savorre te Ŵuven baxtale and-e famìlia sa e Ŵuvdençar and-o śand, manuśençar aj Ŵivutrençar”.

Asaja e Kali aj phenda lesqe:

„Godo so manθar manges, o Harśa, ni manuś, ni hero, ni devel naśti te kerel les anda jekh ciro. Godo si te avel cerra a cerra andar-e laćhe manuśenqe merìte, o vortipe si te barǒl andar-o uźe ile, save kerèna sar tu, pal-o modèlo so sikavdan tu lenqe, thaj jekh dǐves godo vortipe, manuśesqe vastesθar vazdime, si te peravel o korripe bi milaqo e naturaqo thaj si te kerel o thagaripe so mangel tǐro ilo. Dureder ker laćhipe, Harśa, anda gadava tràjo thaj vi and-e avera maj palal.”

Thaj e Kali geli tar opra pesqo tigrìso, mekindor lenqe jekh but baro xabe patǐvaqo, kaj vi man akharde te xav. Liem tumenqe duj-trin burnekha guglimàta no dromal dikhlem bute ćhavorren, len sa diem thaj khanć ni aćhilo kana areslem athe.

Odothe e paramìsi, akathe o laćho tato manro.

Phej rromani sib boldasles: o Medo Gurbetov

Illusztrációk: Agnes Roca