di Paola Shöpf

Bistardi Laida

Stil, phari, tunnel rathy

u himlo hi kalo, pharo fon stilapen!

Rivela an u lufto muldrengri gili!

Fon kala brar, grau bar,

von haki zugrunda fon pargerdé raume,

kant fon rat und treni.

Mu gaisto hengela an u stekeltrota.

Mar zela hengrelpes pu sasstar,

plandli an fremdo them!

Kum hone? Keck! Tu kun hal? Keck!

Tume sinti kun han? Keck! Nur shata,

nebla! Nebla furr braucha cass

Phlandli fon brardar cilacipen

Fon mencengri historia!

(katar Paola Schöpf ando Italijake Sinti)

Olocausto dimenticato

Silenzio, desolazione, oscura notte

Il cielo e cupo, pesante di silenzio!

aleggia nell’aria la nenia della morte

Da queste pietre, grigie pietre

da ogni rovina, dalle cornici infrante,

esala disperazione di sangue e lacrime.

Il mio spirito s’impiglia nel filo spinato

E la mia anima s’aggrappa alle sbarre,

prigioniera in casa nemica!

Chi sono? Nessuno! Tu chi sei? Nessuno!

Voi Sinti chi siete? Nessuno! Solo ombre,

nebbia! Nebbia che per abitudine e rimasta

Prigioniera della piu grande infamia

Della storia dell’uomo!

Andr’oda taboris

Andr’oda taboris, joj,

phares buti keren

phares buti keren, joj

mek mariben chuden.

Ma maren, ma maren, joj

bo man murdarena,

hin man khere chave, joj

ko len likerela?

– anonimo –

Jasenovac – Romano mudaripe

Ando vošo daje,

po kaš uklilem!

Dur thaneste daje,

Lageri diklem!

Anda leste mamo,

O Roma phangle!

Sae Roma mamo,

phurane terne!

Ando strojo ačhon,

Roven pli muka!

sa mudarde mamo

ande Jabuka!

(katar o Ferhad andau Niš - Srbija, sas ando Lageri JABUKA)

Rajko Duric´

Me sem Yad Vashem!

Me sem Yad Vashem. Rat thaj praxo me naja. Pe mor palme anava.

Me sem Yad Vashem. Jag xalem,Thuv pilem. Ando Auschwitz me mulem.

Me sem Yad Vashem. Pe kokala me sutem. Bi jakhengo ačhilem. Ande Treblinka me mulem.

Me sem Yad Vashem. Ratesa man učhardem. Bi morćhako ačhilem. Ando Buchenwald me mulem.

Me sem Yad Vashem. Jasvenca me hiv handem. Krikosa trušul kerdem. Ando Dachau me mulem.

Me sem Yad Vashem. Rat thaj praxo me naja. Pe mor palme anava.

Me sem Yad Vashem. Sa so sas man - Hasardem. Ando Bergen-Belsen me mulem.

Me sem Yad Vashem. Bi navesko, Bi lavesko ačhilem. Ando Ravensbrück me mulem.

Me sem Yad Vashem. Kaj me semas-Či džanglem. Džanav numaj kaj mulem.

Me sem Yad Vashem. Čeri pe phuv perade. Ando kalipe man phangle. Ando Lublino me mulem.

Me sem Yad Vashem. Mor per pharade. Angla ma e čhave čhinde. Ando Jasenovco me mulem.

Me sem Yad Vashem. Rat thaj praxo me naja. Pe mor palme anava.

Me sem Yad Vashem. Semas kate, semas kote. Pe kale, ratvale rote. Praxo thaj thuv kerdilem.

Me sem Yad Vashem. Sas man ilo Rromano. Sar Rrom me sem mudardo.

Me sem Yad Vashem. Rat thaj praxo me naja. Pe mor palme anava.

Me sem Yad Vashem. Džikaj boldel pe i phuv, Či hasavola o thuv.

Me sem Yad Vashem. Džikaj o kham ka phirel, Yad Vashem si te avel.

Me sem Yad Vashem. Džikaj o Del - Del avela, O Auschwitz či bistrela.

Mre Cvavore

Mre Čhavorre

kaj tumen Auschwitz legede

kaj me tumen ša na dikhav

mre kedvešno Romoro

avka mange džeka par

te na tut Auschwitz pre

Romdženca legedeode

sas te mange ne ledžom dži

mere i mre čorre Čhavorre

kaj man is te legede

čik mar man prišlejstordža

kaj mre kedvešne Romore liperdine.

Mre kedvešne Romore

kaj amen Rawensbršck auslieferdine

kaj pelo mre kedvešne Čhave

aven prde ledžena me mere kamlas

thaj mamengo da čorro modži

avlaj amenge dole Čhavrenca

men legede i ari amen lieferdine

andar o moro šukar themoro

o Direkteri phendža šoha tumen

te na kere i aben amaro nipo

kaj amen šoha ker na peroha

ma mera ka daj

čik amaro kere is te dikah

Mro Romoro

kaj la mukhla

naš te tut meg lou mar dikh

an mange šukar pirane

kaj mo vodži naštik buter rov

ando kher mo te mukhlo

kaj mre čorre Čhavoren is te mukhlo

kaj salahi

mro kedvešno pirano

kaj me tutar dis te pelo sindžo

avka mange arcaj

me naštik tut šukar mukhlo

ande mro šukar themoro

adi šukar pale ajo.

(katar e Franziska Horvât anda Burgenland/Austrija –1977)

Logori

Roven Romalen doden armaja tumare dajen,

sose bijande tumen pučhen

sose ofkinena pučhen

sose mudarena tumen pučhen

so kerden e Devlese

so kerden e Manušenge

Romaji phuv ni rodijen

Romano foro ni rodijen

Romano indentiteto ni rodijen

Romano miro ni rodijen

Čhudena tumen ko gasno komore

tabljona angar ovena

tumen ni džanen sose

ola ni džanen sose

našti te našen

a te mangen da karingate ka našen

i barval da bistarda peske drumo

o bršim da bistarda pesko buluto

ni džanen sose

o Del da bistadra e Romen

ni džana sose

putren jekhvar tumaro muj

zarakeren tumaro ilo

palden jekhvar i naleti dar

čordan ek manro ilin miliono dolarja

ko phanglipe san

rodijan foro ilin ni rodijan

mulo san

e manušen das lenge hajvanora

e hajvanon das olenge Roma

(katar o Muharem Serbezovski - Bosnia/Makedonia)

Összeállította: Fris E. Kata

Deportálás, Németország 1940

Roma KZ-foglyok

Illusztrációk: www.rromanes.com