P-el dromutane droma Pale palpale serojipe

Le paramici katar amare niamura

Murri dej sas and-e Grècia, katar-e Korfu – ekh muruśoj an-e Grècia, aj murro dad sas and-e Rùsia, o Mùsku. Murri dej sas la deśutrin berś kana prinŴardǎs murre dades kaj sas les iña berś. Murri dej ći Ŵanglǎ miśto te del dùma gaŴikanes [spanyolul], dèlas dùma sa grèkikanes aj rromanes, voj barǎrdǎs murre dades aj murre kakes, o Alexandro. Murro dad mulo (te āl jerto), kana sas panŴvardeś-berśenqo aj murri dej sas la eftavardeś thaj śtar.

Murro dad thaj murri dej mothovde manqe sar le Rroma line penqe ćhaven te brakhen len aj sar thònas len and-e ŴèŴe, te na keren lenqe khànći nasulimos e gaŴe, so sas len, ćhave, antùnći deś aj deśuduj berś. Antùnći e gaŴe but mudarènas e Rromen. Murro dad thaj murri dej, e daraθar, sa phirde pe le ŴèŴe sa le thema, maj angle desar te aven anda kako them Kolombiaqo.

Von avile katka and-e Kolòmbia, naśènas pe katar-o marimos ande e lumiathem. Me gindiv ma ke murro dad thaj murri dej kana gele tar annd-e Euròpa aj kana avile katka and-e Kolòmbia, murro dad sas le vareso deśuefta berś aj murri dej sas la uni biśtajekh. Aj katka sas len le ćhave, sa kerdile anda kako them aj vi me. Me Rrom sem aj vi manuś Kolombiaqo.

Murro phral o maj baro, ći da’ma godǐ, patǎv so vo kerdilo and-o Bogotá, aj kaver kerdilo and-e Barranquilla, ta o kaver and-o Ibagué o 9-to Grastornaj, o děs kana mudardilas o Jorge Eliecer Gaitán, o trìnto kerdilo and-o Santander aj me kerdilem and-o Manizales. Me prinŴanav sa o them Kolombiaqo, ći prinŴanav murro gav kaj kerdilem.

Murri dej phendǎ manqe kana me kerdilem, so de antùnćara sas e thagarni anda-o them e Luz Marina Zuluaga. Voj avilìsas anda amari cèrha, lia ma ande angali aj dia ma ekh zebùno kaj semnosardǎs pesqo anav an-o gad kaj dia ma, aj kodo zebuno sas manθe, sas an-e kheresqi bari livni. Bare kamimaça dikǎràvas les. Aj ekh děs gelem, naj but vràma, dikhlem les kaj si aj pe bibaxt na arakhlem les, ći dikhlem les maj. Sas ekh manuś, kaj plaćadǎ lesqe sar katka aven but manuśa, aven andre, beśen, Ŵan tar. Murri dej (te avel jerti) muli anda-o baro xas kaj sas la. Murri dej sas xarani thaj zurali thaj kamělas but murre nepotos.

Da’ma godǐ pe murro phral o baro kaj sas ekh manuś zuralo thaj xarano, sas manuś vorta, laćho, patǐvalo. Sa le Kumpànii dènas les patǐv aj akharènas les te keren e Kris rromani aj te ći dèlas angle pe akhardimos p-o tilifòno aj sas dur, tradènas lesqe manuśes aj love, kaj te śaj avel katar le kaver fòrurǎ ja thema, aj te śaj putrel e Kris e rromani thaj te aźutil te Ŵal pe vorta e Kris rromani.

Vov sas but zuralo te kerdǒn kodola pràmi aj te keren pàća, te keren durust le Rrom maśkar penθe, te meken e xoli aj te xan te pien palem khetanes. Sas vov ekh manuś so ginèlas ande sa e kumpània, sar manuś patǐvalo kaj sas, sar trebul anda suàko kumpània so kamel te trail an-e pàća. Kana kerènas lença e Kris rromani, sas but Rroma kaj kamènas les thaj vi kodola kaj xasarènas, vi von dikhènas so ći kerèlas bangimos aj nas xolǎriko pe lesθe.

Murre phrales sas le ekh butǐ bari, sas le but xaraimos aj aźutìlas ćaće-ileça te keren Krisa rromanǎ, aj kaver butǐ sas ke vov prinŴanèlas sa le Rromen aj lenqe paramìći aj lenqo tràjurǎ, thaj vov Ŵanèlas śukar kon sas kon.

Vov sas ekh manuś kaj kamèlas sa le manuśen desa laćhes, aźutìlas desa but le Rromen, tiàla vov Ŵanèlas ke varekon sas bibaxtalo kaj folìles sa, vov kerèlas te miśkin pe sa le Rroma p-o them Kolombiaqo thaj le kolaver thema teàlas śaj aźutin kodola niàmurǎ Rromenqe. Sas ekh manuś desa laćho, kana varekon manuś kerèlas ćorimaça ande le butǎ le Rromenqe, dèla les and-e Kris rromani aj kerèlas te amboldel sa so liàsas p-o ćorimos, sas ekh manuś desa laćho aj sas but xarano, zuralo te na xasaras o zakòno aj savorren te den and-o barimos aj te respetin sa pesqe gayença.

Ekh děs lias sa le Rromen ande penqe khera, kidias len aj phendǎ lenqe te Ŵan malade pe sa le riga aj le butǎ, te len godǐ ekh avresθar phralikanes aj sa penqe ćhaven te sikǎren sa pe le butǎ le kolavrenqe, aj antùnćara sa si te Ŵal miśto. A tiàla ći Ŵan p-o suàto ćaćimaça aj pe vorta patǐv rromani maśkar amenθe, si te āl sa nasul mamuj maneθe, si te phaglǒl amari kumpània kaj sas khetane but but berśa dekana phirènas amare phure an-e Evròpa. Si te sikǎras e rromani patǐv amare ćhavenqe kaj te Ŵanen vi von te train. E patǐv maśkar amenθe anel baxt aj vòja. Le Rroma sam savorre jekh aj p-o suàto ćaćimaça aj pe o zakòno rromano. Te patǎs an-e Kris, voj si e zor so phàndel amen khetanes sar jekh sasto trùpo. Te na Ŵas te mangas e kris gaŴikani, voj ći prinŴanel e Kris rromani so si butivar maj phuri aj zorali laθar. Aj pe dùjto děs nas aba paśa amenθe (te āl jerto murro phral), aj Ŵi aděs patǎv so sas vov baro ginditòri. Savorrenqe kaj prinŴande les si bari dukh so naj maśkar amenθe. De kana mulǎs vov, si akana pe le śtar berś, le Rroma ći maj Ŵan pe vorta o suàto rromano Antùnći kana dikhlem, akhardem savorren aj phendem lenqe so phendǎsas murro phral: te Ŵas pe o suàto rromano pe vorta le butǎ aj te Ŵas pe e laćhi patǐv le Rromença ; tiàla ći keras la kadǎ, Ŵas tar suàko pe kaver rig aj Ŵas te xasaras o zakòno, aj le Rroma aśunde man thaj akana sa Ŵan palem pe vorta sa le Rroma, aj p-o zakòno rromano. Savorre das ame dùma ćaćimaça aj Ŵas pe vortećǎ te na maras ame.

Murro phral Ŵanèlas desa but paramìći, sa kodola paramìći le Rromenqe, Ŵi kaj sas cinorro plaćàlas les te pućhel aj ingerèlas kaj pesqo gìndo sa so dènas dùma le phure aj sas le xaraimos te del le paramìći. Ame plaćal ame te aśunas le paramìći ; uni beśen aj le kolaver Ŵan, murro phral maj baro sàsas anda pesqi godǐ… vov aśundǎsas le paramìći katar le phure, kodola kaj dukhavènas les. Vov sas ìnke an-e Euròpa, maj palal anda le Estados Unidos aj le kolaver thema kaj aresèlas, sathane kamènas les thaj dikhènas les sar Rrom patǐvalo.

Murro nepòto del ame dùma ke murre kàkurǎ katar murro dad kaj si murre kàkurǎ, thaj akana beśen and-e Alemània de maj dumult sar de śovardeś berś thaj nìmaj Ŵanàsas kaj beśen vov, xasardam lenqe vùrme. Si śov ćhon kaj bićhalde amenqe lil amare niàmurǎ thaj Ŵanglǎm kaj train von okothe, aj lenqi bibi sas Ŵuvindi, voj akhardǎ ma, aj me aśundem la and-o tilifòno aj sas orta o glàso sar amari mami – te avel jerti. Voj desa miśto aj gugles dèlas dùma rromanes. Kana me aśundem laqo glàso, me izdrajem, naśtivàvas te dav dùma, pala ke o glàso sas vorta murra daqo, an-o kher katar murro nepòturǎ thònas o tilifòno aj murro dad kaj sas zuralo, kana aśundas la, anklènas lesqe le asua.

Voj si e phej katar murri dej, kaj beśel and-e Euròpa, an-e Alemània aj ći prinŴanel pesqe niàmurǎ, kadǎ sar laqe niàmurǎ kaj beśen ande Amèrići ći Ŵanen kon si lenqe niàmurǎ ande Euròpa. Aj palem vi katka vi kotka niekh ći meklas te ovel Rrom.

Murri phej kaj beśel ande le Estados Unidos, kana beśènas ande-l cèrhi katka ande e Kolòmbia phenèlas ruindo murra daqe : "Mamo me prinŴanav le niàmurǎ katar murro dad aj tumenθar ći Ŵanav khanikasθar".

Ekh dàta kana dem andre kaj o kher murre phralesqo, phende manqe : "Das dùma amare bibǎnça", antùnći pućhlem : "Save bibǎ, kodola anda o Bogota ?" – "Nići, phende, and-e Alemània !" Kamas merav, von dènas dùma alemanisko aj pale rromanes, aj ame gaŴikanes thaj rromanes, te śaj das dùma, diam dùma sa rromanes ćaćo. Vi le Rroma kaj beśen ande le Estados Unidos, kana ekh dàta maladǒn kavere Rromençar, Alemània, Grècia, Rùsia, katar te avel, naj sosθar te Ŵas te rodas gaŴen te oambopldel e ćhib, amen naj bari problèma sar savorre dàsas dùma pe rromanes. Aj o gaŴo kaj te phirel, trobul te Ŵanel e ćhib.

Si desa miśto so mangen le Rroma anda e Bogotá kaj e embaxàda la Alemaniaqi te den len lil te Ŵan tar and-o kodo them te śaj dikhen penqe niàmurǎ, kothar avile lenqe niàmurǎ and-e Alemània p-e Kolòmbia aj te dikhen le thana kaj le Rroma, so aćhilèsas an-e Alemània sas murdarde katar kodo Marimos katar le Hitlerosqe vasta. Sa le Rroma le ćhave le nepòturǎ te Ŵanen aj te na bistren amari dukh, na nùmaj kokola kaj sas mudarde aj thabarde, a vi kokola kaj sas naśade an-o baro ćorrimos pa sa le riga la lumiaqe.

Történetek a népünkről

Öreg Buculie (Humberto Gómez) elmesél néhány dolgot a családja eredetéről és arról, mit jelent neki a Romani kris és a Kumpánia (együtt élő roma nagycsalád). Mesél a bátyjáról is, akiben megvan az a képesség, hogy a Romani kris segítségével békét és kölcsönös bizalmat teremtsen a nagycsaládban. A második világháború miatt az egész családja szétszóródott, de hála a telefonnak, sikerült helyreállítani a kapcsolatot a különböző országokban élő családtagok között.