O Rom kaj pirdias paj sa e lumia

A cigány, aki körüljárta a világot

Saspe kaj naspe jekh zukar terno sjavoro. Vo sas anda e vitza e romani,aj penelas peske rom. Leski familja sas barvali. Sas le lengo kher,lengi phuv, lenge grasta,sas le perdo love ,galbi aj sumnakaj trobul te penas ke sas le lasio trajo. Numa o terno sjavoro sas vikadja tristome aj pendas peska dake: – mamo chi platchalman kado trajo, ame erom kanagodi pirasas lumja lumjatar vurdonentza, aj dik ame beszas pe tzaneste de sode bers. Kamav te zumavav o romano trajo aj te tradav vi me lumja lumjatar.

Sar pendas kadja vi kerdas. La o terno sjavoro jekh purani tzera chidjas peske djeli aj tzodas le ando jekh tzinoro vurdon. Pangla o vurdon ka peske zeja aj laspe pesko drom, lumja, lumjatar.

Golo e dromesa, duje trine djesendar chimaj pinzardanas les. Melalo sas, leske gada chinde aj vo chino. Kana pasholas e riat, zumavelas te arakhel romen, kaj beszenas ande vurdona, te sjaj sovel ivo kotze pashaj jakh. Butivar sas kadja ke e rom kaj ivon sas tjore akarenas les peste pashaj jakh, denas tjajo, aj mukenas les te tatjol.

Ande jekh djes avilo o terno sjav kal jekh romani bar vurdonengi. Kotze beshelas jekh barvalo, barvalo rom. Sas les shof sjave aj jekh sjej kai busholas Roza. Penenas lake e Roza e zukar. Kadja zukar sas ta lako dad aj lake pral chi mukenas la te zjaltar dur katar e tzera kaj beshelas. Daranas ke shaj nashavelala varekon.

O terno sjav vasda peski tjindi tsera avrial e bar. Ande`k djes kana beshelas o terno sjav pashaj jakh aj pekelas peske kolompirja ande jakh, dikhlja sar aventar but,but rom ande bar. Avile palaj e Roza. Ashunde pa laki szuk, pa lako barvalipe aj akana avile te mangen`la pala pesko sjav. Kana ashunda amaro terno sjav golo ivo, penda peske: Kana savore zumaven te lenla kam shaj zumavav ime. Numa kan dikhleles a rozake pral shjudes les kotzar aj zipisarde pe leste.

– Ziatar katzar tu tjora

– So keres vi tu karze,tu melalja korovetsona,naj tuke lasjav. Po kaver djes geletar savore po jarmarko te bitchinen aj te tjinen gras. E Roza ashili korkoro khere. Kana diklja amaro terno, kerdja jekh muj tristome aj laspe te peravel e tsera. Vo so!! kerdjolas ke mukel e bar aj zjaltar Anda peski tsera dikhelas e Roza tjoroxal so vo kerelas,kana chi maj xevdisardas geli zi leste te pushelpe, kaj zjaltar.

– Tchi maj kamav te ashav katze tumende, pendas amaro terno.

– Katze tumende kal barvale tchi arakel o manush mishtipe.

Kana ashunda e Roza muli lazavestar aj pushlape te shaj ashel , ke voj kamel te azutil les. Kadja linepe aj gele maj dur aj vasde leski tsera,la e Roza aj pendja: – na le sama so pende mure pral,me site avav svako djes aj anav tuke xabe. A Roza lala e mila lestar, numa nasla kaver gindori ke o sjav sas vi melalo aj vi leske gada sas sa shinde.

So kerda amaro terno? La aj trada tjoroxal lil kaj peski dej, te tradel leske maj zukar tzalja. Golo tsodape pa muj aj lja pe peste peske njeve tzalja. Ande`k djes kana pasholas e Roza ka leski tsera e xabenesa, so dikhel de dural`jekh zukar baxtalo manush pasha korovetisioski tsera.

E Roza tchi patchalas peske jakha,numa angla sar te aresel e Roza zi kaj tsera, la amaro terno aj sigo melarda o muj aj vi la palpale peske melale tzalja. E Roza pushlja pe; – kon sas kodo?

– No penda o terno, kado sas jekh anda mure vurtaca kaj avilo te dikhel ma…

Numa e Roza nashtilas te bistrel kodoles zukare sjaves.

Djes pala djes sikadjolas amaro terno a Rozake ande peske njeve tzalja, numa ferdi de dural, so pasholas e Roza, sigo melarelas o muj aj lelas peske melale tzalja pe peste. Ande`k djes pushlape vo latar kon si kodola but rom kaj avile ande bar.

– Von avile te mangen ma penda e Roza.

– Numa mure pral tchi kamen te denma , tchi kamen te ansurinma.

– Apo tchi zumada konik te nashavel tu, pushlape amaro terno.

– Sodivar zumade te nashaven ma, hm numa konik tchi birisarda,ke ka mure pral si jekh gras,leski farba si sar o vushar aj nashel sigo sar purdel e balval kodole grastesa astaren kas godi zumavel te nashavel ma.

Kana ashunda o amaro terno gelo ka Rozake pral aj mangla te shaj lel sama katar lenge gras. Vo kamla te dikhel kodole grastes kaj nashel sigo sar e balval purdel. Aj tchatjimasa vi sas zukar gras. Numa amaro terno zjangla ke leste khere sas le gras kaj sas maj lashe ,kaj nashenas maj sigo. Tjoroxal trada pala pesko maj lashjo gras.

Kerde pesko plano aj e Roza geli khere, amaro terno las pale pe peste peske melale gada aj golo pala pesko gras. Pe vriama e maladi da vo andre ande lenghi bar ,pe pesko gras.

– Anen tumare grastes kaj nashel sigo sar e balval purdel, tsipisardas vo pe a Rozake pral.

-Me kamav te zumavama tumantsa!! Kana dikhleles tjudisajle savore. Jekh korovetsio, pe kasavestar zukar gras!

– Katar lan kasave grastes! tsipinas savore.

– Siguro tjordan les.

Andine e pral peske grastes, aj xuklja jekh andal lende opre aj vi linepe te nashen. Kana areslo e pralengo gras dopash drom, amare ternesko gras areslo palpale kaj e bar aj njerisarda.

– No dikhlan? penda amaro terno. Nais tumenge ke muklan man te beshav katze jekh vriama!

– Aj tu Roza, mukav tu devlesa, penda s lake aj das la o vas. Kodo momento kaj das les voj o vas, vi astardas la o terno aj tsirdas la opre po gras. Aj vi gelotar! A Rozako dad aj lake pral tsipisarde,numa e Roza aj amaro terno manas.

Kadja gelo amaro terno palpale khere peska romniasa. Aj kadja ansurisajlo o rom kaj pirdja paj sa e lumja aj e roza e zukar.

Ka abjav akarde sa a Rozake njamon. Kana ljaspe o abjav tsodja o terno e tjorore romen pe majlashe tsana ta pasha peste, numa a Rozake dades aj lake pralen tsodja te beshen pe maj tjore tsana dur pestar. Von merisajle aj tchi atcharenas sostar, kadja kerel lentsa, taj pushlepe lestar

– Sostar zjamutra kadja keres amentza? Vo penda lenge.

– Kamlem te zjanav sosi jekh trajo ando tjoripe, ande bibax,aj muklem muro trajo ando barvalipe te zjav lumja lumjatar. Mure gada zindile aj simas melalo, sas djes kana nas ma so te xav. Numa e tjorore manush kaj araklem denas ma vi xabe aj mukenas ma pasha peske jaga te tatjuvav andakodo adjes davle e majlashe tsana. E barvale pale tchi dine ma jekh porarp tjajo, andakodo adjes beshen pe e

Svéd cigány mese